De huidige tijd stelt ons voor echte uitdagingen, in onderstaande blogs beschrijven gemeenteleden hun ervaringen en geven we elkaar bemoediging. Wil je zelf een blog aanleveren,mail dan: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Onderaan iedere blog bestaat de mogelijk om je reactie achter te laten.

Advent is voor mij het hoogtepunt van het kerkelijk jaar. Er is schitterende muziek voor deze verwachtingsvolle tijd geschreven. Het mooiste adventslied vind ik het lied ‘Nun komm, der Heiden Heiland’ van Maarten Luther. In ons Liedboek is het te vinden als lied 433: ‘Kom tot ons, de wereld wacht’. Het staat op de liturgie voor de eerste adventszondag als lied na de preek (in het kerstnummer van Rond de Bethlehemkerk schrijf ik ook iets over dit lied). Het heeft heel veel componisten geïnspireerd, zoals Johann Sebastian Bach die op basis van dit lied maar liefst drie cantates (BWV 61, 62 en 36) schreef. Op ‘All of Bach’ zijn mooie uitvoeringen te vinden. Hieronder ga ik kort in op Bachs vroegste adventscantate uit 1714. Hij was toen 29 en werkte als concertmeester in Weimar.

Nun komm, der Heiden Heiland (BWV 61): https://www.bachvereniging.nl/nl/bwv/bwv-61/

In de indrukwekkende opening van deze cantate is het koraal ‘Nun komm, der Heiden Heiland’ direct te horen. Het licht (het thema van deze adventsperiode) komt heel mooi aan de orde aan het einde van het recitatief in deel 2: ‘Du kömmst und lässt dein Licht / mit vollem Segen scheinen.’ (vanaf 3:48). Heel mooi vind ik het vierde deel (vanaf 9:32): ‘Siehe, ich stehe vor der Tür und klopfe an’, gezongen door de bas. Bach heeft hier treffend het kloppen op de deur weten te verklanken. Het betreft een verwijzing naar Openbaring 3:20: ‘Zie, Ik sta aan de deur, en Ik klop; indien iemand Mijn stem zal horen, en de deur opendoen, Ik zal tot hem inkomen, en Ik zal met hem avondmaal houden, en hij met Mij.’ In het slotkoraal gebruikt Bach de melodie van het bekende lied ‘Wie schön leuchtet der Morgenstern’ (lied 518 in het Liedboek). De cantate eindigt verwachtingsvol: ‘Deiner wart ich mit Verlangen.’

Het kloppen op de deur wordt in een oudere opname o.l.v. Karl Richter onnavolgbaar gezongen door Dietrich Fischer-Dieskau (vanaf 10:50): https://www.youtube.com/watch?v=f6epg-zk_s0

De overige delen van deze uitvoering zijn uiteraard ook het beluisteren waard. En er zijn meer schitterende uitvoeringen. Eduard van Hengel verwijst naar maar liefst 15 uitvoeringen (https://www.eduardvanhengel.nl/werken/BWV_61)!

Daarnaast schreef Bach veel orgelstukken op de melodie van ‘Nun komm, der Heiden Heiland’. Heel bekend is BWV 659 (https://www.bachvereniging.nl/nl/bwv/bwv-659/). Er is ook een pianobewerking van gemaakt door Busoni die door veel beroemde pianisten is uitgevoerd: Dinu Lipatti, Vladimir Horowitz, Alfred Brendel en vele anderen. Ik laat hier een ingetogen uitvoering van de legendarische pianist Lipatti horen: https://www.youtube.com/watch?v=0AgzkHUw5No

Een van Bachs kleinere koraalbewerkingen over dit lied is de fughetta BWV 699. Het maakt onderdeel uit van de ‘Leipziger Choralfughetten’ voor Advent, Kerst en Nieuwjaar (BWV 696-704). Hier volgt een uitvoering van Marie-Claire Alain: https://www.youtube.com/watch?v=Ck7Rx0QCTXM

Ik speel dit stuk sinds mijn orgellessen uit mijn jeugdjaren en hoop dat ook weer te kunnen doen op eerste adventszondag in de Bethlehemkerk.

In volgende bijdragen in deze adventsperiode wil ik graag schrijven over andere cantates en orgelstukken van Bach en over andere componisten – zoals Hugo Distler – die zijn geïnspireerd door onder meer dit bijzondere adventslied.  

Marco Goud   

Sinds Pinksteren heb ik geen Bachblog meer geschreven, maar dat betekent uiteraard niet dat Bach voor de tussenliggende periode geen muziek schreef. Integendeel. Voor álle zondagen na Pinksteren schreef Bach tientallen cantates, naast nog heel veel andere muziek (graag wijs ik nog eens op de prachtige website https://www.eduardvanhengel.nl/ waarop alle cantates te vinden zijn). Voor de laatste zondag vóór Advent (de 27e zondag na Trinitatis) schreef Bach een van zijn beroemdste cantates: Wachet auf, ruft uns die Stimme (BWV 140). Een mooie uitvoering is te beluisteren op https://www.bachvereniging.nl/nl/bwv/bwv-140/

Schitterend is het openingskoor ‘Wachet auf, ruft uns die Stimme’ (vgl. lied 749 in het Liedboek). Deze cantate kan wel gezien worden als een vooraankondiging van advent, zoals te horen is in deel 2: ‘Er kommt, er kommt, / der Bräutgam kommt!’, waarmee gedoeld wordt op de komst van Christus. Delen 3 en 6 vormen een mystiek liefdesduet tussen de gelovige ziel en Christus. Het bekendst is deel 4: ‘Zion hört die Wächter singen’ (te horen vanaf 15:18). Daarin wordt onder meer gezongen: ‘Nun komm, du werte Kron, / Herr Jesu, Gottes Sohn!’. Dat doet al erg denken aan advent, vooral het lied ‘Nun komm, der Heiden Heiland’ (waarover volgende keer meer). Van het vierde deel uit deze cantate maakte Bach ook een orgelbewerking: BWV 645 (een van de Schübler-koralen). Het behoort tot Bachs bekendste orgelstukken: https://www.bachvereniging.nl/nl/bwv/bwv-645/

De cantate wordt schitterend afgesloten met ‘Gloria sei dir gesungen’. Met de slotregels ‘Io, io! / Ewig in dulci jubilo’ belanden we zelfs al even in kerststemming (vgl. lied 471)!  

De korte bespreking van deze cantate is een opmaat naar de adventsmuziek van Bach en andere componisten waarover ik in de volgende blogs hoop te schrijven.

Marco Goud, organist

Nu we het jaar rondom Jezus hebben afgesloten en we de zomerperiode ingaan willen we u graag een fijne vakantie wensen door middel van dit filmpje! Inclusief een Bijbeltekst, een korte vlog van ds. Aster Abrahamsen en een muzikale bijdrage van Dianne en Katinka.

Geniet ervan en een fijne vakantie! Klik hier om de vlog te beluisteren/bekijken.

 

Onderstaande tekst is de liedtekst van het lied dat door Dianne en Katinka in deze vlog gezongen wordt. 

LIGHT OF THE WORLD

Light of the world, you stepped out into darkness, open my eyes, let me see
Beauty that made this heart adore you, hope of a life spent with you

[Chorus]
And here I am to worship, here I am to bow down, here I am to say that you're my God
You're altogether lovely, altogether worthy, altogether wonderful to me
King of all days, o so highly exalted, glorious in Heaven above
Humbly you came to the earth you created, all for love's sake became poor

[Chorus]
I'll never know how much it cost to see my sin upon that cross [4x]
Call upon the name of the Lord and be saved [4x]
I'll never know how much it cost to see my sin upon that cross [4x]
[Chorus]