|
“De mens die afstand neemt van de hem omringende natuur en zich opwerpt als haar heer en meester, wordt een despoot die alles onder de voet loopt. Hij doet alsof hij het rijk alleen heeft. Plunderend en uitbuitend maakt hij zich schuldig aan terricide (=moord op de aarde, EvH)”. “De milieucrisis heeft te maken met de hoogmoedige zelfoverschatting waarmee de mens de hem geboden vrijheid misbruikt door de natuur in haar eigen integriteit van schepping Gods te miskennen.” “De zaak van de schepping vormt de sluitpost op een (theologische, EvH) begroting, die van het begin tot het eind het heil voor de mens uitmeet”.
Dit zijn woorden van Hans Bouma, oud-predikant van Hilversum. Ik vond ze in een oude brochure uit 1972, zesendertig jaar terug. De taal is wat zwaarder dan we tegenwoordig meestal gebruiken, maar de inhoud is eigenlijk nog net zo actueel.
Zijn we veel verder gekomen in die 36 jaar? We hebben het conciliaire proces achter ons. Steeds meer kerken vieren ergens in de herfst een soort van scheppingszondag’. Blind vertrouwen in de zegeningen van de techniek heeft vrijwel niemand meer. En puur anthropocentrisme (de mens als het middelpunt) kom je bijna nergens meer tegen. We maken ons zorgen, collectief. Waar gaan we naar toe?
Spannend wordt het dan opeens als je in Trouw leest dat nu een nieuwe ideologie dreigt, het ‘ecologisme’. Dit zou een van de machtigste nieuwe religies van de westerse wereld zijn. Ik citeer: ‘’Het kent een oorspronkelijk paradijs, een toestand van eenheid met de natuur, de verdrijving uit het paradijs, nadat men de vruchten heeft gegeten van de boom van kennis van goed en kwaad, en het laatste oordeel”.
Hebben theologen net afgeleerd om een allesverklarend model te maken, steekt elders een zevenkoppig monster op, dat van doorgeslagen ecocentrisme. Het is gemakkelijk meewarig het hoofd te schudden en iets te mompelen van ‘allemaal heidendom’, maar dan maken we ons er wel erg gemakkelijk van af. Volgende keer verder.
Erik van Halsema
Column voor Kerkblad voor Hilversum, 2008-08, 19 april
|