|
Een persoonlijke God
(zgn. pastorale meditatie, Rond de Bethlehemkerk, maart 2006)
Eén van de mooiste liederen die ik ken begint als volgt:
Heer, onze Heer, hoe zijt Gij aanwezig
en hoe onzegbaar ons nabij.
Gij zijt gestadig met ons bezig
onder uw vleugels rusten wij.
Wat is het mooi om in ons zingen als gemeente deze beelden onbekommerd te gebruiken. Het zijn troostende beelden. God is hier heel concreet en reëel aanwezig. Juist als je in je eigen leven Gods aanwezigheid minder ervaart kun je toch, al zingend, boven je eigen twijfels uitzingen. Prachtig is dat!
Soms heb je het gevoel dat deze beelden en de troost die van ze uitgaat van je afgenomen dreigen te worden. Dat gevoel bekroop mij bij een diskussie die in mijn dagblad gevoerd werd over de vraag of we nog wel van een persoonlijke God kunnen en mogen spreken. Is dat niet te primitief?
Velen zeggen dat het in onze tijd beter is God met onpersoonlijke beelden te benoemen. God als de 'grond van het bestaan' bijvoorbeeld. Of God als kracht of energie. Of we houden het bescheiden bij God als geheim, God als mysterie. En verder doen we er het zwijgen toe, uit respect voor het anders-zijn van God, en uit angst dat mensen aan de haal gaan met de te menselijke beelden die we voor God gebruiken.
Maar houden we het werkelijk vol zonder persoonlijke beelden? Is er nog echte warmte te vinden als we God niet meer in persoonlijke beelden mogen vatten? En kan er achter al die persoonlijke beelden echt niet iemand zitten die een echt persoon is, iemand met een 'ik'?
Maar hoe weten we dat? Is de positie van de 'ietsist' niet veel plausibeler? De 'ietsist' heeft iets opgesnoven van een groter geheim. Die beseft ook dat er meer in ons leven is dan geld en goed, dat er meer is dan geboren worden, eten slapen en vrijen, en dan sterven en terugkeren in het niets waaruit je te voorschijn bent gekomen. Een ietsist kent ook de verwondering! Waarom is er niet veeleer niets dan iets? Waarom zijn de dingen er? Waarom ben ík er? Is het mens-zijn, is de hele prachtige schepping om ons heen alleen maar een 'schitterend ongeluk'? Dat kan toch niet? Er moet toch iets meer zijn? Er moet toch wel iets zijn?
En toch: de Joods-Christelijke traditie waarin wij staan gaat verder dan God als 'iets'. Mensen hebben God ervaren als een 'iemand', die je mag aanspreken als een 'Gij' of een 'U' of een 'jij'. Door de eeuwen heen hebben mensen de ervaring opgedaan dat ze in hun eigen leven God als een 'Gij' kunnen ontmoeten. Een mysterie met een eigen 'ik' die uit liefde uit diens verborgenheid treedt, en in relatie met ons wil treden, zich kenbaar wil maken aan mensen.
Laten we eens die sprong van het geloof wagen, en er op vertrouwen dat er achter al die persoonlijke beelden inderdaad een God is wiens persoon bepaald wordt door hartstocht voor gerechtigheid en door liefde. Want zo wordt deze God ervaren en geschetst in Eerste en Tweede Testament. Deze God blijft niet onbewogen langs de kant staan, maar engageert zich met diens schepping. De God van Abraham, Isaäk en Jakob, de God van al die vrouwen en mannen, de God van Jezus Christus zelf, is een empathische God. Empathisch, invoelend, zich inlevend, zo invoelend dat de dingen die wij elkaar aandoen hem echt iets doen. Deze God is geen onbewogen beweger, iemand die de boel in gang zet en dan op vakantie gaat terwijl wij er een potje van maken.
Het is in de komende veertigdagentijd dat we er stil bij staan dat de God van Israël zich in zijn Zoon Jezus Christus bekend heeft gemaakt als hartstocht voor mensen, voor álle mensen. De brief aan de Kolossenzen noemt deze ware zoon van Israël het 'beeld van God', de ikoon van God. Wil je zien hoe God zich heeft ingeleefd, kijk dan naar deze mens, zegt Paulus. Kijk hoe hij in woord en daad Gods goedheid verspreidde, en hoe hij de weg tot het einde is gegaan, hoe hij zich ontledigd heeft, tot aan het kruis toe.
Ik wens ons allen toe dat we in de komende periode van inkeer deze wonderbaarlijke God, deze God die niet te hoog is om zich heel persoonlijk met ons in te laten, ontmoeten zullen, waar dan ook.
ds. Erik van Halsema
|
