|
Hoofdstuk 21: “Het opium van de immorele mens: waarom het ongeloof zo aantrekkelijk is”
(‘Het is fantastisch om niet in je schulp te hoeven kruipen voor een wraakzuchtige god die ons eeuwig dreigt te verdoemen als we ons niet aan zijn voorschriften houden’ , Karen Armstrong, A history of God).
We komen nu toe aan een psychologische verklaring van ongeloof.
Geloof is psychologisch geduid: Marx noemt het het opium van het volk om gevoelloos te worden voor het eigen huidige lijden. Volgens Freud troosten gelovigen zich met de gedachte aan een andere wereld. Michel Onfray zegt dat God een fictie is die mensen ervoor behoedt onder ogen te moeten zien hoe het leven echt is. Journalist James Haught zegt dat godsdienstige leiders erin slagen de godsdienst populair te maken omdat ze er zelf wel bij varen.
Toch: wensdenken verklaart wel de hemel, maar niet de hel en zo is er meer in het geloof.
Atheïsten hebben ook een voorkeur voor een universum zonder God.
Nietzsche: ‘Als het bestaan van deze `god van de christenen ons bewezen zou worden, zouden we nog minder bij machte zijn in hem te geloven’. Mencken: ‘Persoonlijk heb ik de neiging te hopen dat er niets is’.
Fysicus Stenger gelooft niet in de christelijke God, maar mag hem ook niet. Filosoof Thomas Nagel bekent dat de godsdienst als zodanig hem angst inboezemt: ‘... Ik wil niet dat er een God is; zo’n universum wil ik niet’.
Het atheïsme is natuurlijk nogal troosteloos en atheïsten zien zichzelf dan ook als karaktervolle types die moedig de koude nacht trotseren. Sam Harris en Richard Dawkins lijken het verheugend te vinden dat ze leven in een wereld die in het teken staat van een natuur waarin schepselen elkaar afmaken. Inderdaad, evolutiebioloog Williams en een aantal vakgenoten vinden dat het darwinisme een weerzinwekkende doctrine is. Bioloog Stephen J. Gould concludeert: ‘We mogen dan hevig verlangen naar een hoger doel, het bestaat niet. Maar deze doelloosheid mag dan verontrustend zijn, uiteindelijk is ze bevrijdend en kan ze ons opbeuren.
Bevrijdend? Waarvan? Filosoof Santiago Zabala zegt dat zonder God, de mens vrij is om uit eigen beweging solidariteit, naastenliefde en ironie te beoefenen.
Verloor Darwin zijn geloof omdat hij zijn eigen evolutietheorie geloofwaardiger achtte? Nee, hij kon het christelijke idee van een eeuwige verdoemenis niet verdragen, en de dood van zijn 10-jarig dochtertje.
Maar dan de oude filosofen Epicuris, Democritus en Lucretius. Zij vonden dat de stoffelijke werkelijkheid alles omvat wat er bestaat. Epicuris wilde graag van de goden af: het zware juk van plichten dat de godsdienst mensen oplegt en de angst daar niet aan voldaan te hebben. Uiteindelijk kon dan het lijden in het hiernamaals nog doorgaan. Hij wilde het leven vrij maken van wat het leven verstoort en de mens verlossen van de tirannie van de goden.
Het Darwinisme stelt zijn aanhangers in staat zich los te werken uit het keurslijf van de traditionele moraal. De Huxleys Julian en Thomas Henry waren erop uit ‘ons te bevrijden van een bepaald systeem van morele voorschriften. Tegen die moraal hadden we bezwaar omdat ze ons in onze seksuele vrijheid belemmerde’.
En zo vormt het atheïsme een schuilplaats voor hen die hun zonden niet willen toegeven en er geen berouw over (willen, HK) hebben.
De schrijver Czeslaw Milosz, Nobelprijswinnaar schrijft: ‘Een onvervalst opium voor het volk is het geloof dat er na de dood niets meer is – de enorm troostrijke gedachte dat we voor ons verraad en onze hebzucht, lafheid en moorden niet geoordeeld zullen worden’.
Nietzsche zei dat de dood van God het einde van de moraal betekende: als die ons niet meer van bovenaf aangereikt wordt, moeten we die zelf ontwerpen. Het oude gebod ‘gij zult niet’ maat plaats voor ‘ik wil’. Ieder doel is legitiem als we het maar intens, vastberaden en met volledige toewijding nastreven.
De zelfgemaakte moraal zet de deur open voor alles wat ons goed uitkomt: seks voor het huwelijk, voorbehoedmiddelen, ongewenste zwangerschappen, en abortus. En dat niet als iets wat nu eenmaal bij het leven hoort en met mededogen bezien moet worden, maar ideologisch. De bio-ethicus Peter Singer stelt dat er slechts een gradueel verschil is tussen mens en dier en daarom mag het leven van mensen ook wel wat minder beschermd worden. Steven Pinker schrijft ‘Het probleem van de Homo sapiens is misschien niet dat we te weinig ethisch besef hebben, maar teveel’. Ben Wiker wijst erop dat ‘de wetten tegen abortus en kindermoord in het Westen alleen te begrijpen zijn als een gevolg van de kerstening’ en dat ‘het intrekken van diezelfde wetten alleen te begrijpen is in het licht van de ontkerstening’.
Al met al verklaart D’Souza het moderne protest tegen geloven in God als een signaal van een knagend geweten. Voor atheïsten is God zowel onzichtbaar als ongewenst. Daaraan staan ook gelovigen bloot. Het kwaad dat we privé aanrichten, b.v. met ons egoïsme, onze ontucht en onze trots, willen we graag ongemoeid laten. We hebben geestelijke genezing nodig maar willen er niet aan.
|
